Histamin intoleransı, son yıllarda giderek daha sık karşılaşılan ancak çoğu zaman fark edilmeyen bir durumdur. Tekrarlayan baş ağrıları, cilt döküntüleri, mide-bağırsak sorunları, burun tıkanıklığı veya çarpıntı gibi pek çok farklı şikâyet histamin intoleransı ile ilişkili olabilir. Bu yazıda histamin intoleransı nedir, neden olur, hangi belirtilerle kendini gösterir ve nasıl yönetilir detaylı şekilde ele alıyoruz.
Histamin İntoleransı Nedir?
Histamin, vücutta doğal olarak bulunan ve bağışıklık sistemi, mide asidi salgısı ve sinir sistemi gibi birçok alanda görev alan bir biyojenik amindir. Aynı zamanda bazı besinlerle de dışarıdan alınır. Histamin intoleransı, vücuda alınan veya vücutta salınan histaminin yeterince parçalanamaması sonucu ortaya çıkar. Normalde histamin, özellikle bağırsaklarda bulunan DAO (Diamin Oksidaz) enzimi ile parçalanır. DAO enziminin yetersiz olduğu durumlarda histamin birikir ve çeşitli semptomlara yol açar.
Histamin ve DAO Enzimi Arasındaki İlişki
DAO Enzimi Nedir?
DAO (Diamin Oksidaz), histaminin bağırsaklarda parçalanmasını sağlayan temel enzimdir. DAO aktivitesi yeterli olduğunda, histamin vücutta sorun yaratmaz.
DAO Eksikliğinde Ne Olur?
- Histamin parçalanamaz
- Kanda histamin seviyesi yükselir
- Alerji benzeri belirtiler ortaya çıkar. Bu tablo gerçek bir alerji olmamasına rağmen, alerjiye çok benzeyen semptomlarla seyreder.
Histamin İntoleransı Belirtileri Nelerdir?
Histamin intoleransı çok farklı sistemleri etkileyebilir. Bu nedenle tanı koymak çoğu zaman zor olabilir.
En Sık Görülen Belirtiler
- Baş ağrısı ve migren atakları
- Burun tıkanıklığı, akıntı, hapşırma
- Ciltte kızarıklık, kaşıntı, döküntü
- Akne ve rozasea
- Mide ağrısı, şişkinlik, ishal
- Çarpıntı, tansiyon düşüklüğü
- Halsizlik ve beyin sisi. Belirtiler genellikle histaminden zengin gıdalar tüketildikten sonra artış gösterir.
Histamin İntoleransı ile Alerji Arasındaki Fark
Histamin intoleransı sıklıkla alerji ile karıştırılır, ancak mekanizmaları farklıdır.
Temel Farklar
- Alerji: Bağışıklık sistemi aracılıdır (IgE)
- Histamin intoleransı: Enzim eksikliği veya yetersizliğine bağlıdır
- Alerji testleri çoğu zaman negatiftir
- Belirtiler doz bağımlıdır. Bu nedenle “testlerim temiz ama şikâyetlerim geçmiyor” diyen hastalarda histamin intoleransı mutlaka düşünülmelidir.
Histamin İntoleransını Tetikleyen Faktörler
Histamin intoleransı tek başına ortaya çıkmaz; çoğu zaman altta yatan başka sorunlar vardır.
En Yaygın Tetikleyiciler
- Barsak florası bozuklukları (disbiyozis)
- Barsak geçirgenliği (leaky gut)
- Uzun süreli antibiyotik kullanımı
- Alerjik rinit ve kronik sinüzit
- Stres ve uyku düzensizliği
- Alkol tüketimi. Özellikle barsak sağlığı, histamin intoleransının merkezinde yer alır.
Histaminden Zengin ve Histamin Salınımını Artıran Besinler
Yüksek Histamin İçeren Besinler
- Fermente gıdalar
- Alkol ve şarap
- Olgun peynirler
- İşlenmiş etler
- Konserve ve beklemiş yiyecekler
Histamin Salınımını Artıran Besinler
- Çikolata
- Çilek
- Domates
- Deniz ürünleri. Bu besinler herkeste sorun yaratmaz, ancak histamin intoleransı olan kişilerde belirtileri artırabilir.
Histamin İntoleransı Nasıl Yönetilir?
Histamin intoleransı tedavisi kişiye özeldir ve çok yönlü ele alınmalıdır.
Beslenme Düzenlemesi
- Düşük histaminli diyet
- Taze ve bekletilmemiş gıdalar
- İşlenmiş gıdalardan kaçınma
DAO Enzim Desteği
Bazı hastalarda DAO enzim takviyeleri semptomları belirgin şekilde azaltabilir.
Barsak Florasının Desteklenmesi
- Uygun probiyotikler
- Prebiyotik destek
- Gerekli durumlarda epigenetik ve fonksiyonel değerlendirme
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?
Eğer tekrarlayan, açıklanamayan ve farklı sistemleri etkileyen şikâyetleriniz varsa; alerji testleri normal olmasına rağmen belirtiler devam ediyorsa histamin intoleransı mutlaka değerlendirilmelidir. Doğru tanı ve kişiye özel yaklaşım, yaşam kalitesinde ciddi iyileşme sağlar.
Prof. Dr. Berna Uslu Coskun