Geçmeyen ağız kokusu (halitozis), sosyal hayatı ve özgüveni ciddi şekilde etkileyebilen yaygın bir problemdir. Çoğu kişi ağız kokusunun nedenini diş çürükleri, diş eti hastalıkları ya da mide sorunlarıyla ilişkilendirir. Ancak ağız ve diş bakımı iyi olmasına rağmen geçmeyen ağız kokusu yaşayan birçok hastada, sorun aslında bademcik taşı (tonsillolith) kaynaklı olabilir. KBB pratiğinde bu durum oldukça sık görülür.
Bademcik taşı nedir?
Bademcikler, boğazın arka kısmında yer alan ve bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfoid dokulardır. Bademciklerin yüzeyinde “kript” adı verilen küçük çukurlar bulunur. Bu çukurların içine zamanla yiyecek artıkları, ölü hücreler, mukus ve bakteriler birikebilir. Bu birikim zamanla sertleşerek bademcik taşını oluşturur. Bademcik taşları genellikle beyaz veya sarımsı renkte, kötü kokulu küçük yapılar şeklindedir.
Ağız kokusu neden oluşur?
Ağız kokusunun temel nedeni, ağız içinde bulunan bakterilerin kükürt içeren uçucu bileşikler üretmesidir. Bademcik taşları, bu bakteriler için ideal bir ortam oluşturur. Özellikle anaerob bakteriler, bademcik taşlarının içinde çoğalarak yoğun ve kalıcı bir kokuya yol açar. Bu nedenle dişler düzenli fırçalansa ve diş ipi kullanılsa bile ağız kokusu devam edebilir.
Bademcik taşı hangi belirtilere yol açar?
Geçmeyen ağız kokusu, bademcik taşının en sık görülen belirtisidir. Bunun dışında boğazda yabancı cisim hissi, sık boğaz temizleme ihtiyacı, yutkunurken rahatsızlık, ağızda kötü tat ve bazen kulaklara vuran boğaz ağrısı görülebilir. Bazı hastalar aynaya baktıklarında bademciklerin üzerinde beyaz parçacıklar fark edebilir. Ancak bademcik taşları her zaman gözle görülmeyebilir.
Ağız florası ve bademcik taşı ilişkisi
Ağız florası, ağız içinde yaşayan bakteri dengesini ifade eder. Bu denge bozulduğunda, zararlı bakteriler baskın hale gelir. Sigara kullanımı, yetersiz su tüketimi, ağızdan nefes alma, sık üst solunum yolu enfeksiyonları ve gereksiz antibiyotik kullanımı ağız florasının bozulmasına yol açabilir. Bozulan ağız florası, bademcik taşlarının oluşumunu kolaylaştırır ve ağız kokusunu artırır.
Bademcik taşı mide kaynaklı ağız kokusuyla karışır mı?
Evet, sıkça karışır. Birçok hasta ağız kokusunun mide reflüsünden kaynaklandığını düşünerek gastroenterolojiye başvurur. Oysa mide kaynaklı ağız kokusu nadirdir. Ağız kokusunun büyük bir kısmı ağız, diş ve boğaz kaynaklıdır. Diş hekimi muayenesi normal olan ve mide tedavisine rağmen düzelmeyen ağız kokusunda mutlaka KBB değerlendirmesi yapılmalıdır.
Bademcik taşı nasıl tedavi edilir?
Tedavi, şikâyetin şiddetine ve bademcik taşlarının sıklığına göre planlanır. Hafif vakalarda ağız hijyeninin düzenlenmesi, bol su tüketimi ve uygun gargara kullanımı yeterli olabilir. Tekrarlayan ve yaşam kalitesini bozan bademcik taşlarında profesyonel temizlik veya bazı hastalarda bademcik ameliyatı gündeme gelebilir. Tedavi kararı mutlaka KBB uzmanı tarafından verilmelidir.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Ağız kokusu uzun süredir devam ediyorsa, diş muayenesi normal çıkmışsa, boğazda takılma hissi ve sık boğaz temizleme ihtiyacı varsa, bademcik taşı mutlaka akla gelmelidir. Erken değerlendirme, gereksiz tedavilerin önüne geçer.
Geçmeyen ağız kokusu her zaman dişlerden veya mideden kaynaklanmaz. Bademcik taşları, özellikle ağız florası bozulmuş kişilerde kalıcı ağız kokusunun önemli ve sık gözden kaçan bir nedenidir. Doğru tanı ve uygun tedavi ile ağız kokusu büyük oranda kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi belirgin şekilde artar.
Prof. Dr. Berna Uslu Coşkun